İSTANBUL - Konut Edindirme Yardımı (KEY)
ödemelerinin ne zaman yapılacağı henüz netleşmedi. Sosyal güvenlik
uzmanı Ali Tezel, ödemelerin Eylül-Ekim ayına doğru sarkabileceğini
söyledi. Peki KEY’de ödemeler nasıl yapılacak? Listede adı olmayanlar
ne yapacak? Mirasçılar da KEY alabilir mi? NTVMSNBC KEY’de merak
edilenleri Ali Tezel’e sordu, 10 maddede topladı. İşte KEY’le ilgili
merak edilenler...
KEY PARASINI NEREDEN VE NASIL...
KEY alıp almayacağımızı nasıl öğrenebiliriz? Ödemeler nasıl yapılacak? Paramızı nereden alabiliriz?
Bu
konuyla ilgili, 31 Temmuz’dan sonra olmak kaydıyla veya 31 Temmuz’a
kadar tasfiye halindeki Emlak Bankası Anonim Şirketi yönetim kurulunca
önce Resmi Gazete’de daha sonra da bir web sayfasında vatandaşlık
numarası girilerek ne kadar KEY ödemesi alınacağı hakkında bilgi sahibi
olabilirsiniz. Bu konuda www.keyodemeleri.com diye site var. Hak
sahipleri ödeme tutarlarını T.C. kimlik numaralarını girerek bu siteden
öğrenebilecek. Hak sahipleri kendilerine en yakın Ziraat Bankası
şubesine giderek, T.C. kimlik numaralarıyla KEY hesaplarında biriken
parayı alabilecek.
KESİN BİR TARİH SÖYLEMEK MÜMKÜN DEĞİL
KEY’le ilgili ödemeler tam olarak ne zaman yapılır, parayı na zaman alabileceğiz?
Bunun
normal şartlarda -resmi açıklamayı söylüyorum- Devlet Bakanı Mehmet
Şimşek tarafından Emlak Bankası yönetim kurulunun talebi üzerine 31
Temmuz’a kadar listelerin açıklanması ve alınacak paraların açıklanması
ertelendi. Tabii bu arada gayri resmi olarak Emlak Gayrimenkul Yönetim
Kurulu Üyesi’nin açıklaması vardı biliyorsunuz. Orada diyordu ki; “Bu
paraların 7 ila 20 Temmuz arasında Ziraat Bankası’nın ödenmesi mümkün”
diyordu. Bu bana göre resmi açıklama sayılamaz. Çünkü daha top, Emlak
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’na geçmedi. Ne zaman ki listeler
açıklanır, listeler Resmi Gazete’de yayınlanır, o gün top Emlak
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’na geçecek. Şu anda bütün bu işlemler
tasfiye halindeki Emlak Bankası Yönetim Kurulu’nda. Onlar da 31 Temmuz
2008’e kadar süreleri var. O tarihe kadar açıklayabilirler.
Şu
gün diye kesin bir tarih söylemek mümkün değil. Hatta 31 Temmuz’dan
sonra da yasa değiştirilerek bu sürenin -çünkü yasa ancak 31 Temmuz’a
kadar uzatmaya izin veriyor daha fazla uzatmaya imkan vermiyor-
Eylül-Ekim ayına doğru uzatılabileceğini tahmin ediyorum. Çünkü şu anda
iç borçlanmanın maliyeti çok yüksek yüzde 20’leri aşmış durumda. Bu
paralar da iç borçlanmaya ödeneceğine göre, yüksek meblağlar ödenerek
KEY’in ödenemeyeceğini düşünüyorum. Tabii bu arada yerel seçimleri
düşünürsek yerel seçimlere yakın bir tarihte ödenmesinin ödemeyi
yapacak olan kişiler için daha uygun olacağını düşünebilirler.
HİSSE SENEDİ Mİ, PARA MI AVANTAJLI?
KEY’de para yerine hisse senedi verilebileceği de açıklandı. Hangisi daha avantajlı, hisse mi para mı?
Evet,
yasa gereğince Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’ndan para
alabileceğiniz gibi her birimizin Emlak Gayrimenkul Yatırım
Ortaklığından para değerimize düşen hisse alabilme hakkımız da var.
Herhangi bir hisseyi değil, sadece Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı
hisselerini alabilirsiniz. Bu hisselerde toplam hisse değerleri -3
milyar YTL. Yani 3 katrilyon-. 3 katrilyon değer içinde bize düşen
rakamı bulursak; diyelim ki bize düşen bin YTL olsun, 3 milyarda bin
YTL kadar bir hissemiz olacak demektir. Ne kadar hisse sahibi olacağına
vatandaşlar karar versin, biz buna devede kulak gibi diyebiliriz. Ben
parayı tavsiye ederim. Şundan dolayı parayı tavsiye ederim: 2008 yılına
kadar olan dönemde Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı değerini 4.67
kat arttırmış. Ama aynı dönemde özel sektör ve borsaya kote olmuş
şirketler değerlerini 10 ila 12 kat arttırmışlar. Bu anlamda hisse
senedi alırsak değerinin çok fazla artmayacağını düşünüyorum.
Ödemenin hakkımız olan para olup olmadığını nasıl anlayacağız?
Bunu
anlamak çok zor ama şöyle bir şey var; şayet kişi 1987 yılında başlayan
KEY ödemelerinde 95 yılının sonuna kadar 9 yıl adına aralıksız KEY
ödenmişse açıklanan tavan rakam kadar alması lâzım. Resmi rakamlar
1.400 YTL civarındaydı. 9 yıl boyunca adına KEY ödenmişse ve açıklanan
bu rakamdan daha az olırlarsa bu kişiler az aldıklarına kani olsunlar.
Ama bu kişi 9 yıldan daha az KEY ödenmiş bir kişiyse, bunu hesaplaması
hemen hemen imkansız.
LİSTEDE ADI OLMAYANLAR
Listede adı olamayanlar için başvurulacak yol nedir?
Listede
adı olmayanlar için iki şık var. Eğer kişi özel sektörde çalışan
birisiyse, bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Kurumu’na eski adıyla SSK’ya
müracaat edecek. Kişi o tarihlerde kamuda çalışmışsa -ister kamu işçisi
olsun, ister kamuda memur olsun, ister sözleşmeli olsun- çalıştığı kamu
kurumuna başvuracak. Zira Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı’nda olan
bu senetlerin bu hisselerin liste bildirimlerini özel sektör
çalışanları için SSK yaptı. Kamu çalışanları içinde çalıştıkları her
bir kurum listeler halinde bildirdi.
Listeyi eksik bildiren
kuruma müracaat edip,”O tarihlerde ben şurada çalıştım. İşte
belgelerim” diyerek belgeyle müracaat etmesi gerekiyor. Belge ile
müracaat ettikleri takdirde başvurdukları kendi durumlarına göre kamu
kurumu veya SSK, belgeleriyle vatandaşın getirdiği belgeleri kontrol
edecek vatandaşın itirazı doğruysa bu durumda Emlak Gayrimenkul Yatırım
Ortaklığı’na yeniden liste gönderip, “Bu kişi için şu kadar ödenmesi
gerekir, biz eksik bildirmişiz” diyecek.
Ancak kişinin
getirdiği belgeyle kamu kurumunun veya SGK’nın elindeki belgeler
uyuşmuyorsa, kişinin itirazı reddedilecek. Bütün bunlardan sonra kişi
yine içi rahat etmezse hatta daha da alacağı olduğunu düşünüyorsa yargı
mercilerinde hakkını arama imkanı da var. Özetle; Listelerde adlarını
mutlaka kontrol etsinler; adları varsa birinci basamağı geçtiler
demektir. Adlarının karşısındaki rakamı kontrol etsinler. Rakama kani
olmuyorlarsa ellerinde de belge bulunma ihtimali var ise o belgelerle
bahsedilen kamu kurumlarına veya SSK’ya müracaat etsinler. Bundan da
sonuç alamazlarsa bir mahkemeye gitmelerini tavsiye ederim.
LOJMANDA KALAN MEMURLAR
O dönemde lojmanda kalan memurlar KEY’den yararlanamıyor mu?
Evet o tarihte lojmanda kalanlar için KEY ödemesi yapılmadı.
ÖDEME SADECE EŞLERDEN BİRİNE YAPILACAK
Karı koca devlet memuru ise ödeme kime yapılacak?
Karı
ve koca ikisi de devlet memuru ise, ödeme sadece eşlerden birine
yapılacak. Tercih kullanılmazsa bu tercihin kocanın üzerinde olduğu
kabul edildi. Tabii şimdi onlardan boşananlar varsa sadece kocaları
alacaklar, eşleri alamayacaklar.
MİRASÇILARIN DURUMU
Bizzat kendimiz mi gidip almalıyız, bir yakınımız alabilir mi? Mirasçılar da KEY alabilir mi?
Kişi
vefat etmişse, geride kalan mirasçıları ellerinde bulunan veraset
ilamıyla bankadan kendi adlarına düşen hisselerini alabilirler. Kişi
hâlâ sağ ise normalde kendisinin gitmesi gerekiyor; nüfus cüzdanıyla.
Ancak kişi kendi gitmek istemiyorsa noterden bir vekaletname
düzenleyerek başkasının gitmesini temin edebilir.
İşverenin
KEY ödemelerini adımıza yatırıp yatırmadığını nasıl anlarız? Para
zorunlu olarak kesiliyor muydu? İşveren ödeme yapmadıysa yine de KEY
alma hakkım var mı?
Kamu kurumlarında çalışanlar için
herhangi bir işçi sayısı olmaksızın herkesin KEY kesintisi ödemesi
yapıldı. Özel sektörde çalışanlar için ise 10 veya daha fazla işçi
çalıştıran işverenleri bu KEY ödemesini yapması gerekiyordu. Eğer bu
arkadaşlarımız 10 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenlerin yanında
çalışmamışlarsa adlarına KEY ödemesi yapılmamıştır. 10 veya daha fazla
işçi çalıştıran işverenin yanında çalışmışlarsa onların adına KEY
ödemesi mutlaka yapılmıştır.
KAMUDA ÇALIŞAN HERKESTEN KEY KESİNTİSİ YAPILDI
Kamuda sözleşmeli olarak çalışanların KEY alamayacakları doğru mu?
Hayır. O tarihlerde kamuda çalışan herkesten KEY kesintisi yapıldı.
Kaynak: NTVMSNBC
